Vogels zie je overal, op de fiets zie je in de bomen roeken en kauwen, in de trein zie je ganzen in de weilanden en op de snelweg zie je de torenvalken, buizerd en ooievaars op de lantaarnpalen zitten. Maar wat is er allemaal in Zutphen te vinden?
De bosuil
Misschien fiets je wel elke dag door Zutphen of kom je juist niet verder dan de supermarkt in de wijk. Maar zelfs dan kan je bijzondere vogels tegenkomen. Vanaf de parkeerplaats in Zutphen van de Albert Heijn XL een kan je prachtig een bosuil zien. Die bosuil broed al vanaf 2015 in de zelfde boom waarvan het hol mooi zichtbaar is vanaf de parkeerplaats. Je kan je bosuil vooral mooi zien als de bladeren van de bomen zijn. Vaak zit er dan een bosuil te slapen in de opening van het hol. Bosuilen zijn één van de eerste vogels die gaan broeden in het jaar. Gemiddeld beginnen ze in februari/maart, maar een legsel in januari is ook niet erg ongebruikelijk.
De stadsduif
Ook maken vogels gebruik van een icoon van Zutphen: de Berkelpoort. Stadsduiven gebruiken de torentjes als uitrustplaats. In Zutphen wordt de populatie van de stadsduif op een laag niveau onder controle gehouden. Dat wordt gedaan door middel van een duiventil in het stadcentrum. In die duiventil kunnen de eieren van stadsduiven worden vervangen door nep eieren. Ook kan de duiventil dicht gezet worden als er bijvoorbeeld zieke duiven inzitten, of duiven die bijvoorbeeld een poot missen. Dat gebeurt soms als hun poot verstrikt raakt in bijvoorbeeld een elastiekje. Hierdoor wordt de populatie gezond gehouden.
De kauw
De Berkelpoort wordt ook gebruikt door kauwen, die broeden in de vele gaten in de muur en gebruiken de gaten ook als rust en beschermingsplaats. Deze kauwen broeden daar al jaren lang. Kauwen zijn erg belangrijk voor de stad, ondanks dat veel mensen zich aan de vogels irriteren. Deze kauwen eten etensresten op. Bijvoorbeeld een paar patatjes die op de grond liggen wordt zo opgeruimd, waardoor de stad een stuk schoner blijft.
De slechtvalk
In Zutphen broeden ook al jarenlang slechtvalken. Sinds 2006 staat er een slechtvalken nestkast op de toren van de st. Walburgiskerk. Maar het eerste broedgeval duurde nog tot 2015. Het was een gelaagd broedsel met 1 jong. Daarna hadden de valken in 2016 helaas een mislukt broedsel, maar ze herstelden zich daarna weer en hebben tot en met 2023 geslaagde broedsels gehad. Sinds 2024 zijn er helaas geen geslaagde broedgevallen meer geweest. Wel worden de slechtvalken nog altijd in Zutphen gezien. Vooral op torens waarvan ze uitkijken op een mogelijke prooi. Ook in de omgeving van Zutphen zijn er ook nog meerdere broedgevallen van de slechtvalk.
De aalscholver
In Zutphen maken vogels ook gebruik van de Oude IJsselbrug. Aalscholvers rusten en drogen hun vleugels bij de brug. Aalscholvers hebben namelijk geen waterdicht verenpak, daarom moeten ze hun vleugels dus drogen en zie je vaak aalscholvers met gespreide vleugels staan. Veel vogels hebben dat wel. Die vogels houden hun veren waterdicht door een stuitklier. Vogels strijken met hun snavel langs die klier waardoor er een soort olie aan komt te zitten. Die olie verspreiden ze weer over hun veren, waardoor hun veren goed waterdicht blijven. Dit kan je ook heel mooi zien bij meerkoeten. Als de meerkoeten gedoken hebben en ze weer bovenwater komen zie je prachtig het water van hun veren glijden.
Tekst en foto’s door Lukas van Helden, okt 2026.