2.7 Natuur- & Milieubeleid in grote lijnen

Het duo Natuur & Milieu worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn twee aparte zaken die wel heel veel met elkaar te maken hebben. Voor degene die niet zoveel weten over natuur en milieu de volgende vergelijking. De combinatie natuur & milieu heeft veel weg van het duo financiën & economie waarbij je de natuur kan zien als de financiën en economie als het milieu.
Wat goed is voor de economie hoeft niet goed te zijn voor de financiën en andersom en datzelfde geldt ook voor de combi natuur & milieu. Hieronder staan een paar voorbeelden om aan te geven wat hiermee bedoeld wordt:

• Goed voor het milieu en slecht voor de natuur: Indien alle auto’s in Nederland op biodiesel zouden gaan rijden heb je daar een stuk landbouwareaal voor nodig van naar schatting 32.500 km2. Misschien goed voor het milieu, maar er zou geen vierkante meter overblijven voor natuur. Het oppervlak van heel Nederland bedraagt slechts 41.526 km2. Een ander voorbeeld is natuurlijk de windmolens op De Mars. Goed voor het milieu, maar wanneer daarin vogels omkomen is het weer slecht voor de natuur.
• Slecht voor het milieu en goed voor de natuur: De vuilnisbelt op De Mars is niet bepaald een voorbeeld van een schoon milieu, maar voor wat betreft de natuur is het een rijk gebied met een grote variatie aan vogels, planten en zoogdieren. Zonder die vuilnisbelt was het terrein allang ingericht met gebouwen en gazonnetjes vol boompalen en zou het ontbreken aan de biodiversiteit die er nu wel is.
• Goed voor het milieu en goed voor de natuur: Niet maaien levert een grotere biodiversiteit op en in de loop der jaren ook een hoger percentage organische stof in de bodem (vastgelegde CO2). Minder maaien betekent ook minder dode dieren, minder herrie, minder uitstoot.
• Slecht voor het milieu en slecht voor de natuur: Een tanker die lek slaat in Lobith en de IJssel van Arnhem tot Kampen met een laag olie bedekt, vervuilt het water en tast met de giftige stoffen het ecosysteem aan.

Vispoorthaven te Zutphen 15 maart 2008. 70 ton olie in de rivier bij Lobith, slecht voor het milieu en slecht voor de natuur.

Heel vaak echter trekken natuur en milieu gelijk op. Steeds vaker hebben veranderingen in de natuur en het milieu hun weerslag op mensen; op de politiek, de economie, landbouw, planologie enzovoort. De invloed daarop zal de komende jaren steeds groter gaan worden. Zo wordt op dit moment een groot deel van het hele IJsselsprong-project er door gedicteerd. Door de veranderende milieuomstandigheden moet er namelijk meer ruimte komen voor water en door de aftakeling van de natuur zijn gebieden als de IJssel van internationaal belang geworden waarmee rekening gehouden moet worden.

Rekening houden met de effecten op natuur en milieu, zowel binnen als buiten de gemeentegrenzen, zou bij beslissingen op het gebied van planologie, milieu en natuur beter kunnen. Hieronder staan kort een aantal aandachtspunten  opgesomd. Over elk punt kun je lang uitweiden maar daar is hier geen tijd en ruimte meer voor.

• Bij het plannen en bouwen van bedrijventerreinen, woonwijken en recreatiegebieden moet geprobeerd worden de mobiliteit zo laag mogelijk te houden om zo de uitstoot van uitlaatgassen (milieu) te beperken. De leefbaarheid is ook van belang want daarmee kun je mobiliteit beperken door te voorkomen dat mensen hun eigen woonomgeving met de auto moeten ontvluchten.
• Bij het wegwerken van water moet geprobeerd worden dit zo schoon als maar mogelijk is in de IJssel te lozen. Voedselrijk of gewoon smerig water wat in de IJssel terecht komt zal ergens anders zowel natuur als milieu gaan beïnvloeden op een niet altijd even positieve manier.
• Het is nu niet direct duidelijk, maar het zou een mooi streven zijn van de gemeente indien zij hun geld op banken zouden onderbrengen die rekening houden mensen, dieren, milieu en natuur. Er zijn veel banken die alleen kijken naar het financiële rendement, de korte termijnvisie. Vroeg of laat moeten de gemaakte kosten om dat rendement te behalen, toch ergens opgehoest worden en dat gaat vaak ten koste van. 
• Op het gebied van natuur en milieu zou de gemeente aan woningbezitters en bedrijven veel hogere eisen moeten stellen. Er zijn nog teveel ongeïsoleerde woningen, zonnepanelen in Zutphen zijn nergens te bekennen, bedrijven met vegetatiedaken of vegetatiewanden in Zutphen zijn mij nog onbekend.
• Het gebruik van hardhout uit de tropen of het gebruik van turf uit Scandinavië en omstreken zou door de gemeente verbannen moeten worden. Ook het gebruik van biobrandstof moet zoveel als maar mogelijk ontmoedigd worden.
• Om het gesleep van materialen en plantgoed voor de groenvoorziening te beperken zou een eigen gemeentelijke kwekerij een goede optie kunnen zijn. Op die plek zouden dan onder andere plantgoed, palen en materiaal voor oeverbeschoeiingen en speelwerktuigen gekweekt kunnen worden. Ook zouden materialen uit bestaande plantsoenen (stammen en snoeihout) veel beter ingezet (lees her-gebruikt) kunnen worden.
• Voor het buitengebied zou het ontmoedigen van bio-industrie en aanmoedigen en ondersteunen van biologische landbouw een zinvolle stap zijn om het natuur- en milieubeleid binnen de gemeente handen en voeten te geven.
• In de planologie van de gemeente is het van belang om de Ecologische Hoofdstructuur zoveel mogelijk te ontzien en geen gebruik te maken van de uiterste wettelijke mogelijkheden die er nog te vinden zijn om de gebieden te nog te “gebruiken”.  (windmolens op De Mars)

Er zijn nog twee punten die ik toch niet alleen kort wil aanstippen en dat zijn zwerfvuil en jacht. Daarover meer in de onderstaande paragrafen.

2.7.1 Zwerfvuil

Zwerfvuil staat hoog in de ergernis top-10. Googlen naar “ergernis top 10 zwerfvuil” leverde meer hits op dan zoeken naar “ergernis top 10 hondenpoep”.  De oorzaken waardoor zwerfvuil in het milieu terecht komt loopt uiteen van “verloren, achteloos of bewust neergegooid, illegaal gedumpt, van de vrachtwagen gevallen of door een omgewaaide kliko. Zwerfvuil wordt pas een ergernis wanneer het zichtbaar is. Voor het milieu maakt het niet uit of het afval voor of achter de heg ligt, het blijft troep.

Zwerfvuil op gazons valt meer op en levert daardoor meer ergernis op dan in een half-natuurlijk terrein. In een half-natuurlijk terrein wordt de aandacht sneller afgeleid door de vegetatiestructuur. Het vervangen van weinig gebruikte gazons voor een meer natuurlijker begroeiing kan de ergernis van zwerfafval doen afnemen. Voor de stadsreiniging is zwerfvuil rapen in de natuur een veel leukere en gezondere activiteit dan wanneer je in kale greppels en op uitgestrekte gazons moet gaan rapen. Zo komt het ook de kwaliteit van werken ten goede. Wanneer de onderhoudsploeg minder hoeft te maaien, blijft er bovendien meer tijd over voor het verwijderen van afval.

Minder maaien betekent verder ook minder gebruik van machines dus lagere kosten, minder lawaai en minder uitstoot. De werkomgeving voor stadsreiniging en groenonderhoud verbeterd daardoor aanzienlijk want het personeel wordt minder blootgesteld aan de ongezonde machinerie. Uiteindelijk neemt de hoeveelheid zwerfafval af want er is meer raaptijd beschikbaar en wat er ligt valt minder op en wordt door minder ergernis omgeven.

2.7.2 Jacht

Met het uitgangspunt dat natuur een factor van belang en geen vijand is, maar een metgezel, is de afschot van dieren zoals dat in de gemeente Zutphen en omliggende gemeenten plaats vind een doorn in het oog van ieder weldenkende mens. Vogels en zoogdieren houden zich niet aan de begrenzingen van een groenbeleidsplan waardoor dieren uit Zutphen zowel binnen de gemeentegrenzen als daarbuiten afgemaakt kunnen worden. Het inzetten op een volledig verbod van deze vorm van gelegaliseerde vandalisme is noodzakelijk. Jacht is niet een manier waarop je met je medebewoners om zou moeten gaan. Het doodschieten van dieren omdat je dat leuk vind is verwerpelijk en jacht draagt niets bij aan natuurbehoud of aan schadevermindering in de landbouw. Jacht in en buiten de gemeente is een stiekeme activiteit die veelal plaatsvindt buiten het zicht van de normale mens. Bewoners en bestuur van Zutphen zijn zich niet of onvoldoende bewust van de excessen die zich op dit gebied voordoen.

Links: geschoten en weggegooide kolgans (uiterwaarden van De Mars februari 2007)
Midden: het lokken en vervolgens afschieten van duiven komt veel voor in het buitengebied ( Bakerwaard juli 2007)
Rechts: nieuw gebouwde jachthut met niet geoogste maisakker om dieren te lokken en af te schieten (Almense bos december 2008)